
Özel güvenlik görevlileri, kamu güvenliğini tamamlayan önemli bir meslek grubudur. Ancak polis ya da jandarma ile aynı yetkilere sahip değildirler. Hangi yetkilerin kullanılabileceği 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 7. maddesinde tek tek sayılmıştır. Bu yazıda bu yetkileri sade bir dille açıklıyoruz.
Yetkiler ne zaman ve nerede kullanılabilir?
Önce en önemli kuralı bilmek gerekir: Özel güvenlik görevlileri yetkilerini yalnızca görevli oldukları süre içinde ve görev alanlarında kullanabilir. Görev yeri dışında ya da mesai bitiminde bu yetkiler sona erer.
Bilmeniz Gereken
Kimlik kartını görünür şekilde takmayan görevli yetkilerini kullanamaz. Kart, yetkinin ön şartıdır.
7. maddedeki yetkiler
Kanunda sayılan yetkileri şu başlıklarda toplayabiliriz:
1. Giriş kontrolü ve arama
- Korunan alana girecek kişileri kapı dedektöründen geçirmek, üstlerini el dedektörüyle kontrol etmek ve eşyalarını X-ray cihazından geçirmek.
- Konser, maç, tören gibi toplantı ve etkinliklerde kimlik sormak, kişileri ve eşyalarını kontrol etmek.
- Havalimanı, liman, gar ve terminal gibi toplu ulaşım noktalarında kimlik sormak ve kontrol yapmak.
2. Yakalama
- Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 90. maddesindeki şartlarla, örneğin suçüstü hâlinde kişiyi yakalamak.
- Görev alanında hakkında yakalama emri ya da mahkûmiyet kararı bulunan kişiyi yakalamak ve üstünü aramak.
- Kişinin kendisine veya başkasına zarar vermesini önlemek için yakalamak.
- Olay yerini ve delilleri korumak amacıyla yakalama yapmak.
3. Emanete alma
- Suç teşkil eden, delil olabilecek ya da tehlike oluşturabilecek eşyayı genel kolluğa haber vererek emanete almak.
- Terk edilmiş veya bulunmuş eşyayı emanete almak.
4. Yardım için girme
- Yangın, deprem gibi afetlerde ya da yardım istenmesi hâlinde görev alanındaki işyeri ve konutlara girmek.
5. Zor kullanma
- Türk Medeni Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ceza Kanunu'ndaki meşru müdafaa ve zorunluluk hâllerine dayanarak zor kullanmak.
Zor kullanma bir ceza değil, tehlikeyi durdurmanın son çaresidir; her zaman ölçülü olmalıdır.
Yakalama yapınca ne yapılmalı?
Özel güvenlik görevlisi yakaladığı kişiyi ve olayı gecikmeden genel kolluğa (polis veya jandarma) bildirir ve kişiyi kolluğa teslim eder. Görevlinin işi olayı soruşturmak değil; olayı kontrol altına almak, delilleri korumak ve kolluğa teslim etmektir.
Görevlinin yapamayacakları
- Görev alanı dışında kimlik sormak ya da arama yapmak.
- Kanunda sayılan yerler dışında, girişte kişileri kimlik bırakmaya zorlamak. (Kim olduğunu ve kime geldiğini sormak ise görevin gereğidir.)
- Kolluk gibi soruşturma yürütmek veya ifade almak.
- Ölçüsüz güç kullanmak.
Yetkiyi aşmanın sonuçları
Özel güvenlik görevlileri görevleriyle bağlantılı işledikleri suçlarda kamu görevlisi gibi cezalandırılır. Yetkisini aşan görevli hem cezai hem de idari yaptırımlarla karşılaşabilir, kimlik kartı iptal edilebilir. Bu yüzden yetkilerin sınırını iyi bilmek mesleğin temelidir.
Sınavda bu konu nasıl sorulur?
ÖGG sınavlarında yetkilerle ilgili sorular hemen her dönem çıkar. Özellikle hangi yerde kimlik sorulabileceği, kimlik kartının takılma zorunluluğu ve yakalama sonrası yapılacaklar sık sorulan konulardır.
Özel güvenlik hukuku sorularını çözün
Sonuç
Özel güvenlik görevlisinin yetkileri sınırlı ama nettir: görev süresi içinde, görev alanında ve kimlik kartı takılıyken kullanılır. Bu sınırları bilen görevli hem kendini hem de korunan kişileri güvence altına alır.
Temel silahlı, silahsız, yenileme ve silah fark eğitimlerimiz hakkında hemen bilgi alın.


