Dinleme
Duymak fiziksel bir olaydır; dinlemek ise duyulanı anlamaya ve anlamlandırmaya çalışmaktır. İyi bir iletişimin yarısı iyi dinlemektir.
Dinleme Türleri
- Yüzeysel dinleme: Konuşmadaki önemli noktalara ve ayrıntılara dikkat etmeden, konuşmanın genelini dinlemektir.
- Seçici dinleme: Sadece işine gelen kısımları dinlemektir.
- Aktif (etkin) dinleme: Karşıdakini tüm dikkatle dinlemek, söylediklerini anladığını göstermek ve doğru anlayıp anlamadığını kontrol etmektir.
Etkili Dinleme Teknikleri
- Göz teması kurmak, karşıdakine dönük durmak
- Sözünü kesmemek, sabırla sonuna kadar dinlemek
- Başı sallamak, "anlıyorum" gibi küçük onaylar vermek
- Anlaşılmayan yerleri sormak
- Söyleneni kendi cümleleriyle özetlemek ("Yani, … demek istiyorsunuz.")
- Önyargıdan uzak durmak
Dinlemenin Önündeki Engeller
- Önyargı ve yargılama
- Konuşmacının sözünü kesmek
- Dikkat dağınıklığı, yorgunluk, gürültü
- Cevabı önceden hazırlamaya odaklanmak
- Öfke ve stres
Sakin olmak dinlemenin önündeki engellerden değildir; aksine dinlemeyi kolaylaştırır.
Beden Dili (Sözsüz İletişim)
İletişimde mesajın önemli bir kısmı sözlerden değil, beden dilinden ve ses tonundan algılanır.
- Yüz ifadesi ve mimikler
- Göz teması: İlgiyi ve güveni gösterir.
- Duruş: Dik ve rahat duruş güven verir; kolları kavuşturmak savunmacı görünür.
- Jestler: El hareketleri
- Ses tonu, hızı ve vurgusu
- Mesafe: Kişisel alana saygı gösterilir.
- Dış görünüş: Temiz ve düzgün üniforma güven verir.
Özel güvenlik görevlisinin sözleri ile beden dili uyumlu olmalıdır. Sakin bir söz, sert bir duruşla söylenirse kişi duruşa inanır.
Ben Dili ve Sen Dili
Sen Dili
Karşıdakini suçlayan, yargılayan, emreden dildir. "Sen hep kural ihlali yapıyorsun!", "Siz kuralları bilmiyor musunuz?" gibi. Sen dili karşıdakini savunmaya iter, çatışmayı artırır.
Ben Dili
Kişinin kendi duygu ve düşüncesini, karşıdakini suçlamadan ifade ettiği dildir. Davranış – etki – duygu üçlüsünden oluşur:
"Kapıdan kontrol yapılmadan geçildiğinde, içerideki herkesin güvenliğinden sorumlu olduğum için endişeleniyorum."
Ben dilinin yararları:
- Karşıdakini savunmaya itmez, suçlamaz.
- Empatiyi güçlendirir.
- Karşıdakinin davranışını değiştirmesini kolaylaştırır.
- İlişkiyi korur, çatışmayı azaltır.
Sınav Notu
"Ben dili karşıdakini savunmaya iter" ifadesi yanlıştır. Savunmaya iten sen dilidir.
Geri Bildirim Vermek
Etkili geri bildirim:
- Açık ve somuttur; belirsiz ifadeler içermez.
- Kişiye değil davranışa yöneliktir.
- Zamanında verilir.
- Yapıcıdır, çözüm önerir.
Özet
- Aktif dinleme: tam dikkat, söz kesmeme, anlamayı kontrol etme.
- Yüzeysel dinleme: ayrıntılara dikkat etmeden genelini dinleme.
- Söz ile beden dili uyumlu olmalıdır.
- Sen dili suçlar ve savunmaya iter; ben dili suçlamadan duyguyu anlatır ve empatiyi güçlendirir.
- Etkili geri bildirim açık ve somuttur.