Kamu Güvenliği ve Sorumluluk
Ülke sınırları içinde genel emniyet ve asayişten sorumlu olan kişi İçişleri Bakanıdır. İllerde vali, ilçelerde kaymakam kamu düzeni ve güvenliğinden sorumludur. Genel kolluk kuvvetleri bu sorumluluğun uygulayıcısıdır.
Özel güvenlik hizmetleri, 5188 sayılı Kanun'un 1. maddesine göre kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyettedir. Yani özel güvenlik, genel kolluğun yerini almaz; onun görev alanındaki yükünü hafifletir ve onunla işbirliği içinde çalışır.
Kolluk Türleri
Genel Kolluk
Her türlü suça ve kamu düzenini bozan her türlü olaya karşı görevli olan kolluktur:
- Polis
- Jandarma
- Sahil Güvenlik
Özel Kolluk
Özel kanunlarla, belirli bir amaç için kurulan ve sadece kendi alanında görevli olan kolluktur:
- Gümrük muhafaza memurları
- Orman muhafaza memurları
- Belediye zabıtası
- Köy ve kır bekçileri
Özel güvenlik görevlileri ne genel ne de özel kolluktur.
Kolluğun Görev Türleri
Önleyici (İdari) Kolluk
Suçu oluşmadan önlemeye ve engellemeye yönelik işlemlerdir. Devriye, kontrol, kimlik sorma, önleme araması, trafik düzenleme bu kapsamdadır. Bu tür hizmetlere önleyici güvenlik hizmeti denir.
Adli Kolluk
Suç işlendikten sonra, Cumhuriyet savcısının emri ve talimatıyla suçun ve failin ortaya çıkarılması için yapılan işlemlerdir: Delil toplama, olay yeri inceleme, ifade alma, gözaltı, adli arama.
Genel Kolluğun Yetkileri
Kimlik sorma ve tespit etme, önleme ve adli arama, yakalama ve gözaltına alma, zor ve silah kullanma, men etme, parmak izi ve fotoğraf alma, ifade alma.
Yargılama yetkisi kolluğa değil, mahkemelere aittir. Tutuklama kararını da yalnızca hâkim verir.
Özel Güvenlik Görevlisinin Yetkileri ve Sınırları
Özel güvenlik görevlisi yalnızca 5188 sayılı Kanun'un 7. maddesindeki yetkileri, görev alanında ve görev süresi içinde, kimlik kartı görünür şekilde takılıyken kullanabilir.
Örneğin görevli olduğu alanda hakkında yakalama emri bulunan bir kişiyi yakalayabilir ve arayabilir. Ancak şu yetkiler yalnızca genel kolluğa aittir:
- Gözaltına alma
- Kimlik tespiti
- İfade alma, sorgulama
- Olayı soruşturma veya kovuşturma
- Parmak izi ve fotoğraf alma
- Önleme araması
Kişi Korumada Yasal Dayanak
Özel güvenlik görevlisinin yaptığı kişi koruma hizmetinin yasal dayanağı 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'dur. Kişi korumanın amacı korunan kişiyi saldırıya karşı korumaktır; saldırganı yakalamak ve tutuklamak kişi korumanın özelliklerinden değildir.
Özet
- Genel emniyet ve asayişten sorumlu: İçişleri Bakanı.
- Özel güvenlik kamu güvenliğini tamamlayıcıdır.
- Genel kolluk: Polis – Jandarma – Sahil Güvenlik. Özel kolluk: gümrük muhafaza, orman muhafaza, zabıta, köy ve kır bekçileri.
- Suçu oluşmadan önlemeye yönelik işlemler önleyici güvenlik hizmetidir.
- Yargılama mahkemenin, tutuklama hâkimin, gözaltı ve soruşturma işlemleri genel kolluğun ve savcılığın işidir.