Güvenlik Sistem ve Cihazlarının Amacı
Güvenlik sistem ve cihazlarının temel amacı güvenliği sağlamak ve suçları önlemektir. Cihazlar; insanın göremediği metal, patlayıcı veya uyuşturucu gibi tehlikeli maddeleri tespit eder, kontrolü hızlandırır ve kayıt altına alır.
Özel güvenlik görevlilerinin bu cihazları kullanma yetkisi 5188 sayılı Kanun'un 7. maddesine dayanır: Koruma ve güvenliğini sağladıkları alanlara girmek isteyenleri duyarlı kapıdan geçirme, üstlerini detektörle arama ve eşyalarını X-ray veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirme.
Bir güvenlik sisteminin temel bileşenleri; algılayan sensör (algılayıcı), bilgiyi işleyen kontrol paneli ve sonucu bildiren uyarı / kayıt birimleridir.
X-Ray Cihazı
X-ray cihazı; çanta, koli, valiz gibi kapalı eşyaların içini açmadan görmek için kullanılır. X ışınları eşyanın içinden geçer, geçerken maddenin yoğunluğuna göre zayıflar ve ekranda renkli görüntü oluşur.
Ana Parçaları
- Konveyör bant (eşyayı taşır)
- X ışını üretici ünite (jeneratör)
- Dedektörler (geçen ışını algılar)
- Kontrol paneli / klavye
- Monitör (ekran)
- Kurşun vinil perdeler (radyasyonun dışarı çıkmasını önler)
Dozimetre X-ray cihazının bir parçası değildir; radyasyon ölçüm aletidir. Dozimetre ve X ışını cihazlarının radyasyon kontrolleri Nükleer Düzenleme Kurumu tarafından yapılır.
Ekrandaki Renkler
- Turuncu: Organik maddeler (gıda, kâğıt, tahta, plastik, kumaş, deri). Patlayıcı ve uyuşturucu maddeler de organik olduğu için turuncu / kahverengiye yakın turuncu görünür.
- Yeşil: Organik ve inorganik maddelerin karışımı veya hafif metaller (alüminyum gibi)
- Mavi: İnorganik maddeler, metaller. Bıçak, makas, silah gibi metal yoğunluğu yüksek kesici-delici aletler mavi görünür.
- Siyah: X ışınının geçemediği, çok yoğun maddeler (kalın kurşun, yoğun metal). Siyah görüntüler mutlaka ayrıca incelenir; çanta açtırılarak gözle kontrol edilir.
Sınav Notu
Organik → turuncu, inorganik/metal → mavi, ışın geçemeyen → siyah. Patlayıcı ve narkotik maddeler turuncu tonlarda görünür.
X-Ray Kullanımında Dikkat Edilecekler
- Cihaz çalışırken içine el veya kol sokulmaz; eşya sıkışırsa cihaz durdurulur.
- X-ray'den canlı geçirilmez. İçinde bebek bulunan bebek arabası, evcil hayvan cihazdan geçirilmez; bunlar ayrıca kontrol edilir.
- Eşyalar banda düzgün ve aralıklı yerleştirilir; üst üste konmaz.
- Ekranda silah görülürse cihaz durdurulabilir; eşya cihazın içinde bekletilerek sahibinden ruhsat istenir ve durum değerlendirilir.
Manyetik rezonans (MR) X ışını kullanmaz; havalimanı bagaj kontrolü, tıbbi röntgen ve tomografi X ışını kullanır.
Havalimanlarına Özel Sistemler
EDS / EDDS (Patlayıcı Tespit Sistemleri) gibi gelişmiş bagaj tarama sistemleri sadece havalimanlarında kullanılır.
Özet
- Cihaz kullanma yetkisi 5188 md. 7'den gelir.
- X-ray parçaları: konveyör bant, X ışını ünitesi, dedektör, kontrol paneli, monitör, kurşun vinil perde. Dozimetre parçası değildir.
- Renkler: organik turuncu, metal mavi, karışık yeşil, ışın geçmeyen siyah.
- Cihazdan canlı geçirilmez, çalışırken içine el sokulmaz.