Olay Yeri
Olay yeri, suçun işlendiği ve suçla ilgili iz, eser ve delillerin bulunduğu yerdir. Olay yeri doğru korunursa suçun aydınlatılması kolaylaşır.
Olay yeri incelemesi (delilleri toplamak, incelemek, fotoğraflamak) genel kolluğun uzman ekiplerinin işidir. Özel güvenlik görevlisinin görevi olay yerini korumaktır.
Olaya İlk Müdahale Eden Görevlinin Yapacakları
- Kendi güvenliğini ve çevre güvenliğini sağlar.
- Yaralı varsa ilk yardım yapılmasını ve 112'nin aranmasını sağlar; can kurtarmak her şeyden önce gelir.
- Olayı derhal genel kolluğa bildirir.
- Olay yerini girilmez şeridi veya uygun malzemeyle çevirir.
- Meraklıları, basın mensuplarını ve ilgisiz kişileri olay yerinden uzak tutar. Basına bilgi vermez.
- Şüpheliyi yakalar ve kaçmasını önler; şüpheliyi ve tanıkları birbirinden ayırır.
- Delillere dokunmaz, yerini değiştirmez, olay yerindeki eşyaları (telefon dahil) kullanmaz.
- Görgü tanıklarının isim ve iletişim bilgilerini not eder.
- Genel kolluk geldiğinde bilgi verir ve olay yerini teslim eder.
Olay Yerinin Korunmasında Yapılan Hatalar
- Olay yerindeki telefonla arama yapmak, eşyaları kullanmak
- Delilleri toplamak, yerini değiştirmek, "kaybolmasın" diye cebe koymak
- Şüphelinin el ve yüzünü yıkamasına, kıyafet değiştirmesine izin vermek (barut izi, kan gibi deliller kaybolur)
- Olay yerinde sigara içmek, yemek yemek, tuvaleti kullanmak
- Olay yerine çok sayıda kişinin girmesine izin vermek
- Bombalı bir olayda bomba parçalarını toplamak
Olay yerinde tedbirler sırasında delillerin bozulmasına en çok görevli personelin kendisi de yol açabilir; bu nedenle olay yerine sadece zorunlu olan girer.
Bulgu ve Delil
Bulgu, olay yeri, fail ve mağdur arasındaki ilişkiyi ortaya koymaya yarayan her türlü iz ve eserdir. Mahkemede ispata yarayan bulguya delil denir.
Bulgu Çeşitleri
- Fiziksel bulgular: Gözle görülebilen, elle tutulabilen maddi eşya. Ateşli silah, bıçak, boş kovan, mermi çekirdeği, cam kırığı, kıyafet. Silahla yaralama veya tabancayla intihar olayında silah fiziksel bulgudur.
- Biyolojik bulgular: Canlıdan kaynaklanan bulgular. Kan, kıl, saç, tükürük, doku, sperm.
- İz bulgular: Bir baskı veya temas sonucu yüzeylerde oluşan görünür veya görünmez izler. Parmak izi, ayak izi, lastik izi, alet izi. Bu izler kişiyi bireysel olarak tanımlayıcı özellik taşıyabilir.
- Kimyasal bulgular: Atış artıkları, uyuşturucu, zehir gibi maddeler.
- Beyan delilleri: Mağdur, şüpheli ve tanıkların verdiği ifadeler.
Delillerin Faydaları
- Suçun işlenip işlenmediğini ve nasıl işlendiğini ortaya koyar.
- Şüphelinin ve mağdurun kimliğinin belirlenmesine yardımcı olur.
- Tanık ifadelerini doğrular veya çürütür.
- Suçsuz kişinin aklanmasını sağlar.
Parmak İzi
Parmak izinin özellikleri:
- Değişmez: Doğumdan ölüme kadar aynı kalır.
- Benzersizdir: İki kişide aynı parmak izi yoktur (tek yumurta ikizlerinde bile).
- Tasnif edilebilir: Sınıflandırılarak arşivlenebilir.
Parmak izi değiştirilemez, benzetilemez. Parmak izi ve fotoğraf almak özel güvenlik görevlisinin yetkisinde değildir.
Şüpheli Paket
Sahipsiz veya bomba olabileceği düşünülen bir paket fark edildiğinde:
- Pakete dokunulmaz, açılmaz, yeri değiştirilmez, üzerine bir şey örtülmez.
- Paketin yakınında telsiz ve cep telefonu kullanılmaz (uzaktan tetikleme riski).
- Çevre boşaltılır, kimse yaklaştırılmaz; güvenli mesafe korunur.
- Genel kolluğa ve yönetime derhal bilgi verilir.
- Paketin yeri, görünüşü ve fark edilme saati not edilir.
"Paketi patladığında zarar vermeyecek bir alana taşımak" yanlıştır.
Şüpheli Şahıs ve Araç
Şüpheli şahıs belirtileri: Mevsime uygun olmayan kalın kıyafet, aşırı terleme, sürekli etrafı kollama, aynı yerde amaçsızca dolaşma, güvenlik noktalarını inceleme, sorulara tutarsız cevap verme. Mevsime uygun giyinen kişi tek başına şüpheli sayılmaz.
Şüpheli araç belirtileri: Uzun süre aynı yerde park eden ve sahibi görünmeyen araç, plakası okunmayan veya sahte görünen araç, aşırı yüklü (arka tarafı çökük) araç, yasak bölgeye park edilmiş araç. Aracın yeni veya eski model olması tek başına şüphe sebebi değildir.
Eşkâl Tarifi
Eşkâl tarif edilirken değişmeyen veya zor değişen özelliklerden başlanır:
- Cinsiyet, tahmini yaş, boy, kilo, vücut yapısı
- Ten rengi, saç rengi ve şekli, göz rengi
- Yara izi, ben, dövme, sakatlık gibi belirgin işaretler
- Kıyafet, ayakkabı, taşıdığı eşya
- Konuşma şekli, şivesi
- Kaçış yönü ve kullandığı araç (marka, renk, plaka)
Kişinin psikolojik durumu, korku hâli gibi bilgiler eşkâl tarifinde yer almaz.
Özet
- Görevli olay yerini korur, incelemez; ilk iş can güvenliği ve kolluğa haber.
- Bulgu türleri: fiziksel, biyolojik (kan, kıl), iz (parmak izi), kimyasal, beyan.
- Parmak izi değişmez, benzersiz, tasnif edilebilir.
- Şüpheli pakete dokunulmaz, taşınmaz; yakınında telsiz kullanılmaz.