Afet Kavramı
Afet; doğa, insan veya teknoloji kaynaklı olup toplumun tamamını veya bir kesimini etkileyen, normal hayatı durduran, ekonomik, fiziksel ve sosyal kayıplar doğuran olaylardır.
- Doğal afetler: Deprem, sel, heyelan, çığ, fırtına, kuraklık, orman yangını
- İnsan / teknoloji kaynaklı afetler: Endüstriyel kazalar, kimyasal sızıntılar, büyük yangınlar, terör
"Yanma" bir afet değil, kimyasal bir olaydır.
Bazı Doğal Afetler
- Sel: Suların yükselerek veya başka yerden gelerek, genellikle kuru olan alanları kaplamasıdır.
- Çığ: Dağlık ve eğimli arazilerde, vadi yamaçlarında birikmiş kar kütlesinin kendiliğinden veya bir etkiyle aşağı kaymasıdır.
- Heyelan: Toprak ve kaya kütlesinin eğim yönünde aşağı kaymasıdır.
- Deprem: Yer kabuğundaki kırılmalar nedeniyle oluşan sarsıntılardır.
Afet Yönetimi Aşamaları
- Zarar azaltma: Riskleri önceden azaltmak (sağlam bina, imar düzeni)
- Hazırlık: Afet öncesi, etkin müdahale için yapılan her türlü çalışma (plan, eğitim, tatbikat, malzeme)
- Müdahale: Afet sırasında ve hemen sonrasında arama-kurtarma, ilk yardım, tahliye
- İyileştirme: Normal hayata dönüş
Deprem Sırasında ve Sonrasında
- Deprem anında Çök – Kapan – Tutun hareketi yapılır; sağlam bir eşyanın yanına çökülür, baş ve boyun korunur.
- Merdivenlere ve balkonlara koşulmaz, pencere kenarından uzak durulur.
- Deprem sonrası binayı terk ederken asansör kesinlikle kullanılmaz.
- Gaz, elektrik ve su vanaları kapatılır.
- Hasarlı binalara girilmez; toplanma alanına gidilir.
Gaz Kaçakları
Gazların Özellikleri
- Doğalgaz (metan) havadan hafiftir; kaçak olduğunda kapalı alanda tavanda birikir.
- LPG (tüp gaz – propan, bütan) havadan ağırdır; kaçakta yerde, bodrumlarda ve çukurlarda birikir.
Gaz Kaçağından Şüphelenildiğinde
- Elektrik düğmelerine dokunulmaz, aydınlatma açılıp kapatılmaz, fiş takılıp çıkarılmaz, kapı zili çalınmaz (kıvılcım yangına ve patlamaya neden olabilir).
- Kibrit, çakmak yakılmaz; sigara içilmez.
- Gaz vanası kapatılır.
- Kapı ve pencereler açılarak ortam havalandırılır.
- Ortamda cep telefonu ile konuşulmaz; dışarı çıkıldıktan sonra haber verilir.
- 187 Doğalgaz Acil hattı veya 112 aranır.
Önemli Acil Numaralar
- 112: Acil Çağrı Merkezi (sağlık, itfaiye, polis, jandarma, AFAD)
- 187: Doğalgaz Acil
- 114: Ulusal Zehir Danışma Merkezi
Kurum ve Kuruluşlarda Alınacak Yapısal Önlemler
- Yangın kaçış yolları ve merdivenleri açık ve işaretli tutulur.
- Yangın kapıları kapalı tutulur, önleri kapatılmaz.
- Elektrik tesisatı düzenli kontrol edilir.
- Ateşleyici ve yanıcı malzemeler ayrı ve güvenli yerlerde depolanır; birlikte bulundurulmaz.
- Yangın algılama ve söndürme sistemleri çalışır durumda tutulur.
- Acil aydınlatma ve yönlendirme işaretleri bulunur.
Özel Güvenlik Görevlisinin Yangında Görevleri
- Yangını fark edince alarm verir, 112'yi arar.
- Yangın küçükse ve güvenliyse ilk müdahaleyi yapar.
- Tahliyeye yardım eder, kalabalığı panik yaratmadan yönlendirir.
- Yangın büyük ve tehlikeliyse, kaçış yolu kısıtlıysa kendini tehlikeye atmaz; tahliyeye öncelik verir.
- İtfaiyenin olay yerine ulaşmasını kolaylaştırır, giriş yollarını açık tutar.
- İtfaiye geldiğinde bilgi verir; içeride kalan olup olmadığını bildirir.
- Görev alanındaki yangına yönetmelik kapsamında müdahale eder; görev alanındaki konut ve işyerlerine yangın gibi tabii afetlerde girebilir.
Özet
- Afet: ekonomik, fiziksel ve sosyal kayıp doğuran olay. Hazırlık afet öncesi yapılır.
- Deprem anında Çök – Kapan – Tutun; asansör kullanılmaz.
- Doğalgaz hafif → tavanda, LPG ağır → yerde birikir.
- Gaz kaçağında elektrik düğmesine ve fişe dokunulmaz; vana kapatılır, 187 veya 112 aranır.
Konuyu bitirdin mi?
İşaretle; ilerlemen kaydedilsin.