Temel İlk Yardım

İlk Yardımın Temel Kavramları

İlk yardımın amaçları, Koruma-Bildirme-Kurtarma, 112 araması, hayat kurtarma zinciri, yaşam bulguları ve koma pozisyonu.

  • 3 dk okuma

İlk Yardım Nedir?

İlk yardım, herhangi bir kaza veya yaşamı tehlikeye düşüren bir durumda, sağlık görevlilerinin tıbbi yardımı sağlanıncaya kadar, hayatın kurtarılması ya da durumun daha kötüye gitmesini önlemek amacıyla, ilaçsız olarak olay yerinde mevcut araç ve gereçlerle yapılan uygulamalardır.

Acil tedavi ise sağlık personelinin yaptığı tıbbi müdahaledir. İlk yardımcı tedavi yapmaz, ilaç vermez.

İlk Yardımın Amaçları

  • Hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak
  • Yaşamsal fonksiyonların sürdürülmesini sağlamak
  • Hasta veya yaralının durumunun kötüleşmesini önlemek
  • İyileşmeyi kolaylaştırmak

İlk Yardımın Temel Uygulamaları: K-B-K

  1. Koruma: Kaza yerinde olası tehlikeleri belirleyip güvenli bir çevre oluşturmaktır. Önce ilk yardımcı kendini, sonra kazazedeyi ve çevredekileri korur. (Trafik kazasında aracın kontağı kapatılır, uyarı işaretleri konur; elektrik kaçağında akım kesilir.)
  2. Bildirme: 112 acil çağrı merkezi aranarak yardım istenir.
  3. Kurtarma: Olay yerinde hasta veya yaralıya hızlı ve doğru müdahale yapılır.

112'yi Ararken

  • Sakin olunur; bağırmadan ve hızlı-karışık konuşmadan, açık ve anlaşılır bilgi verilir.
  • Kesin adres ve tarif verilir.
  • Olayın ne olduğu, yaralı sayısı ve durumları söylenir.
  • Arayanın adı ve telefon numarası verilir.
  • Telefonu önce 112 görevlisi kapatır; yapılması istenenler not edilir.

Hayat Kurtarma Zinciri

  1. Sağlık kuruluşuna haber verme (112'yi arama)
  2. Olay yerinde temel yaşam desteği ve ilk yardım
  3. Ambulans ekibinin müdahalesi
  4. Hastanede tedavi

Zincirin bir halkası kopuk olursa kurtulma şansı azalır.

Olay Yerinin ve Kazazedenin Değerlendirilmesi

  • Önce olay yerinin güvenliği değerlendirilir.
  • Çok sayıda yaralı varsa öncelik bilinci kapalı olanlara ve hayati tehlikesi olanlara verilir.
  • Kazazedenin bilinç durumu kontrol edilir: Omuzlarına hafifçe dokunulup "İyi misiniz?" diye seslenilir.
  • Bilinç açık ise kişi bulunduğu pozisyonda bırakılır, yaraları ve şikâyetleri sorulur.
  • Bilinç kapalı ise hava yolu açılır ve solunum değerlendirilir.

Yaşam Bulguları (Normal Değerler – Yetişkin)

  • Nabız: Dakikada 60 – 100
  • Solunum: Dakikada 12 – 20

Yetişkinde nabız boyun (şah damarı) veya bilekten kontrol edilir.

Bilinç Bozuklukları

  • Bayılma: Beyne giden kan akışının geçici olarak azalmasından kaynaklanan kısa süreli bilinç kaybıdır. Kişi sırtüstü yatırılır, ayakları 30 cm kaldırılır, sıkan giysiler gevşetilir, ortam havalandırılır.
  • Koma: Kişinin iç ve dış uyaranlardan haberdar olmadığı, gözlerinin kapalı olduğu, uzun süreli bilinç kaybıdır.

Koma (Yarı Yüzükoyun / Yan Yatış) Pozisyonu

Bilinci kapalı ama solunumu olan kişi, dili veya kusmuğu hava yolunu tıkamasın diye yarı yüzükoyun (koma) pozisyonuna getirilir. Omurga yaralanması şüphesi varsa kişi hareket ettirilmez.

Bilinci kapalı kişiye ağızdan hiçbir şey verilmez; ayıltmak için tokat atılmaz, sarsılmaz.

İlk Yardımcının Özellikleri

  • Sakin ve kendine güvenen olmalı, panik yapmamalıdır.
  • Çevredeki imkânları kullanabilmeli, pratik davranmalıdır.
  • Kazazedeyi ve çevredekileri yönlendirebilmelidir.
  • Kendi güvenliğini ihmal etmemelidir.

Özet

  • İlk yardım ilaçsız, olay yerinde, sağlık ekibi gelene kadar yapılır.
  • Temel uygulamalar: Koruma – Bildirme – Kurtarma.
  • 112 aranırken sakin olunur; telefonu önce 112 görevlisi kapatır.
  • Normal nabız 60 – 100, solunum 12 – 20.
  • Bilinci kapalı, solunumu olan kişi koma pozisyonuna alınır; ağızdan bir şey verilmez.
Konuyu bitirdin mi? İşaretle; ilerlemen kaydedilsin.