Temel İlk Yardım

Temel Yaşam Desteği ve Hava Yolu Tıkanıklığı

Yetişkin, çocuk ve bebekte temel yaşam desteği; göğüs basısı kuralları; kısmi ve tam hava yolu tıkanıklığı.

  • 4 dk okuma

Temel Yaşam Desteği Nedir?

Temel yaşam desteği (TYD), solunumu ve dolaşımı durmuş kişide, hiçbir araç kullanmadan göğüs basısı (kalp masajı) ve suni solunum ile kişinin hayatta kalmasını sağlamaya yönelik uygulamalardır. Amaç, beyne ve diğer organlara oksijenli kan gitmesini sürdürmektir.

Yetişkinde Temel Yaşam Desteği

  1. Çevre güvenliği sağlanır.
  2. Bilinç kontrol edilir: Omuzlara hafifçe dokunulup "İyi misiniz?" diye seslenilir.
  3. Bilinç yoksa yardım istenir, 112 aranır (mümkünse çevredeki birine arattırılır; varsa otomatik dış defibrilatör (OED) istenir).
  4. Hava yolu açılır: Kişi sırtüstü sert zemine yatırılır; bir el alına, diğer elin parmakları çeneye konup baş geri, çene yukarı pozisyonu verilir. Ağızda görünür yabancı cisim varsa çıkarılır.
  5. Solunum değerlendirilir: "Bak – Dinle – Hisset" yöntemiyle en fazla 10 saniye kontrol edilir: Göğüs hareketi gözlenir, nefes sesi dinlenir, nefes yanakta hissedilir.
  6. Normal solunum yoksa göğüs basısına başlanır.

Göğüs Basısı (Yetişkin)

  • Eller, göğüs kemiğinin (iman tahtası) alt yarısına, üst üste konur; parmaklar kenetlenir.
  • Kollar dirseklerden bükülmeden, omuzlar göğsün üstüne gelecek şekilde dik basılır.
  • Göğüs 5 – 6 cm (yaklaşık göğüs kafesinin 1/3'ü) çöktürülür.
  • Hız dakikada 100 – 120 basıdır.
  • Her basıdan sonra göğsün eski hâline gelmesi beklenir.

Bası – Solunum Oranı

Yetişkinde 30 göğüs basısı – 2 suni solunum uygulanır. Suni solunumda burun kapatılır, ağızdan ağıza yaklaşık 1 saniyelik nefes verilir ve göğsün kalktığı gözlenir.

Uygulama; sağlık ekibi gelene, kişi normal solunuma başlayana veya ilk yardımcı tükenene kadar sürdürülür.

Çocukta Temel Yaşam Desteği (1 yaş – ergenlik)

  • Hava yolu açılır, solunum 10 saniye değerlendirilir.
  • Solunum yoksa önce 5 kurtarıcı solunum verilir.
  • Göğüs basısı tek elle, göğüs kemiğinin alt yarısına yapılır; göğüs kafesi 1/3 oranında (yaklaşık 5 cm) çöktürülür.
  • 30 bası – 2 solunum ile devam edilir.

Bebekte Temel Yaşam Desteği (0 – 1 yaş)

  • Baş nötr (düz) pozisyonda tutulur; çok geriye atılmaz.
  • Suni solunum bebeğin ağız ve burnu birlikte kapatılarak yapılır.
  • Önce 5 kurtarıcı solunum verilir.
  • Göğüs basısı iki parmakla, meme başlarını birleştiren çizginin hemen altından, göğüs kemiği üzerine yapılır; göğüs yaklaşık 4 cm (1/3) çöktürülür.

Dikkat

Çocuk ve bebekte ilk yardımcı yalnızsa, 112'yi aramadan önce yaklaşık 1 dakika (5 tur) temel yaşam desteği yapar, sonra 112'yi arar. Çünkü çocuklarda solunum durması daha sık görülür ve erken oksijen hayat kurtarır.

Hava Yolu Tıkanıklığı

Kısmi Tıkanma

Kişi öksürebiliyor, konuşabiliyor ve nefes alabiliyorsa tıkanma kısmidir. Kişiye dokunulmaz, öksürmeye teşvik edilir. Sırtına vurulmaz.

Tam Tıkanma

Kişi konuşamaz, öksüremez, nefes alamaz; elleri boğazına gider, yüzü morarır. Bağırarak yardım isteyemez.

Yetişkin ve çocukta (bilinç açık):

  1. Kişi öne eğilir, kürek kemiklerinin arasına 5 kez sırta vurulur.
  2. Çıkmazsa 5 kez karına bası (Heimlich manevrası) uygulanır: Arkasına geçilir, bir el yumruk yapılıp göbeğin biraz üstüne konur, diğer elle kavranıp içe ve yukarı doğru bastırılır.
  3. Cisim çıkana veya kişinin bilinci kapanana kadar bu döngü sürdürülür.
  4. Bilinç kaybolursa 112 aranır ve temel yaşam desteğine başlanır.

Şişman ve hamilelerde karın yerine göğüs basısı yapılır. Bebeklerde Heimlich uygulanmaz; bebek ön kola yüzüstü yatırılıp 5 sırt vuruşu, sonra sırtüstü çevrilip 5 göğüs basısı yapılır.

Özet

  • Solunum Bak – Dinle – Hisset ile en fazla 10 saniye değerlendirilir.
  • Yetişkin: iki el, göğüs kemiğinin alt yarısı, 5 – 6 cm, dakikada 100 – 120, 30:2.
  • Çocuk: tek el, 1/3 (~5 cm). Bebek: iki parmak, 1/3 (~4 cm).
  • Çocukta ilk yardımcı yalnızsa önce 1 dakika (5 tur) TYD, sonra 112.
  • Kısmi tıkanmada öksürmeye teşvik; tam tıkanmada 5 sırt vuruşu + 5 Heimlich.
Konuyu bitirdin mi? İşaretle; ilerlemen kaydedilsin.