Özel Güvenlik Hukuku ve Kişi Hakları

Görevlilikte Aranan Şartlar, Eğitim ve Kimlik Kartı

Özel güvenlik görevlisi olma şartları (güncel değişikliklerle), çalışma izni, kimlik kartı, üniforma, eğitim süreleri ve sınav.

  • 5 dk okuma

Özel Güvenlik Görevlisinde Aranan Şartlar (md. 10)

Özel güvenlik görevlisi olabilmek için şu şartların hepsi aranır:

  1. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak
  2. Öğrenim: Silahsız görevliler için en az sekiz yıllık temel eğitim (ilköğretim/ortaokul); silahlı görevliler için en az lise veya dengi okul mezunu olmak
  3. On sekiz yaşını doldurmuş olmak
  4. Adli sicil şartlarını taşımak (aşağıda ayrıca anlatılmıştır)
  5. Görevini yapmasına engel vücut ve akıl hastalığı veya engeli bulunmamak
  6. Özel güvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak
  7. Güvenlik soruşturmasının olumlu sonuçlanmış olması

Yaş Notu

Kanunda genel yaş şartı 18'dir. Ancak silah ruhsatı mevzuatı nedeniyle silahlı özel güvenlik görevlisi olabilmek için uygulamada 21 yaşını doldurmuş olmak gerekir. Sınavda "Silahlı görevli olmak için 18 yaşını doldurmak yeterlidir" ifadesi bu yüzden yanlış kabul edilir.

Adli Sicil Şartları

Kanun bu şartı üç başlıkta düzenler:

  • Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûm olmamak.
  • Affa uğramış olsa bile kanunda sayılan suçlardan mahkûm olmamak veya bu suçlardan hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilmemiş olmak. Bu suçlar arasında anayasal düzene karşı suçlar, zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, suç gelirlerini aklama, kaçakçılık, özel hayata ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu suçları gibi suçlar yer alır.
  • Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından hakkında devam eden bir kovuşturma bulunmamak.

Güncel Değişiklik

2024 yılında 7533 sayılı Kanun ile bu bentte değişiklik yapılmış; son bentteki "soruşturma" ifadesi kaldırılmıştır. Anayasa Mahkemesi de 2025 yılında aynı ifadenin eski hâlini iptal etmiştir. Yani artık bu suçlardan yalnızca devam eden bir kovuşturma (dava) engel oluşturur; soruşturma aşaması tek başına engel değildir. Eski kaynaklarda ve eski sınav sorularında "soruşturma veya kovuşturma" ifadesi geçebilir.

Örneğin ehliyetsiz araç kullanmak bu kapsamda sayılan suçlardan değildir; "6 ay hapis" gibi bir sınır da kanunda yoktur (sınır 1 yıldır).

Şartların Sürekliliği

Bu şartların çalışma süresi boyunca korunması gerekir. Şartlardan herhangi biri kaybedilirse kimlik kartı ve çalışma izni valilikçe iptal edilir.

Muafiyetler

  • Yükseköğretim kurumlarının güvenlikle ilgili fakülte, yüksekokul ve bölümlerinden mezun olanlar, silah eğitimi hariç temel eğitimden muaftır.
  • Genel kolluk ve Millî İstihbarat Teşkilatından emekli olanlar ile bu görevlerde en az beş yıl çalıştıktan sonra kendi isteğiyle ayrılanlar, temel eğitim ve öğrenim (md. 10/b) şartından muaftır.

Çalışma İzni ve Güvenlik Soruşturması (md. 11)

Özel güvenlik görevlileri, şirket kurucu ve yöneticileri, alarm izleme merkezi ve eğitim kurumu personeli hakkında valilik tarafından güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Sonucu olumlu olan ve temel eğitimini tamamlayan kişiye çalışma izni verilir.

Göreve başlayan veya herhangi bir sebeple görevden ayrılan özel güvenlik görevlileri, istihdam eden kişi veya kuruluş tarafından 15 gün içinde valiliğe bildirilir.

Kimlik Kartı (md. 12)

  • Özel güvenlik görevlisi kimlik kartı valilik tarafından verilir.
  • Kartta görevlinin adı ve soyadı ile silahlı veya silahsız olduğu yazılır.
  • Görevli, kimlik kartını görev alanında ve görev süresince herkes tarafından görülebilecek şekilde yakasına takar.
  • Kimlik kartı olmayan veya kartını takmayan görevli, 7. maddedeki yetkileri kullanamaz.
  • Kimlik kartı beş yıl geçerlidir. Temel eğitim sonrası ilk kez verilen kartın süresi, başarılı olunan sınavın tarihine beş yıl eklenerek belirlenir.
  • Kartın süresi dolmadan yenileme eğitimi alınır ve yenileme sınavına girilir.

Dikkat

Kimlik kartını başkasına kullandırmak ağır bir ihlaldir: idari para cezası verilir ve kart valilikçe iptal edilir (md. 20).

Üniforma (md. 13)

  • Özel güvenlik görevlileri görev sırasında üniforma giyer.
  • Üniforma, genel kolluk kuvvetlerinin kullandığı renk, biçim ve motifte olamaz.
  • Üniformalar Bakanlık / valilik tarafından onaylanır. Üniformada görevlinin bağlı olduğu şirketi tanıtıcı isim veya logo bulunabilir.
  • Görevin ve işyerinin özelliği gerektiriyorsa il özel güvenlik komisyonu görevlilerin sivil kıyafetle çalışmasına izin verebilir.

Özel Güvenlik Eğitimi (md. 14 ve Yönetmelik)

Eğitimi Kimler Verir?

  • İçişleri Bakanlığı
  • Bakanlıkça faaliyet izni verilen özel güvenlik eğitim kurumları
  • Yükseköğretim kurumlarının güvenlikle ilgili fakülte ve yüksekokulları

Özel güvenlik eğitim kurumları İçişleri Bakanlığının izniyle kurulur.

Eğitim Süreleri

  • Silahlı temel eğitim: en az 120 ders saati (20 saati silah bilgisi ve atış)
  • Silahsız temel eğitim: en az 100 ders saati (silah dersi alınmaz)
  • Yenileme eğitimi: en az 60 ders saati (10 saati silah bilgisi ve atış); silahsızlar silah dersi almadan 50 saat ile tamamlar
  • Temel ve yenileme eğitimi günde 8, haftada 48 saatten fazla olamaz.
  • Bir dersin %25'inden fazlasına devam etmeyen, o dersi tamamlamamış sayılır.

Sınav ve Sertifika

  • Başarılı sayılmak için en az 60 puan gerekir. Silahlı adaylar ayrıca silah bilgisi ve uygulamalı atış sınavından da başarılı olmalıdır.
  • Temel eğitim ve yenileme eğitimi sertifikaları beş yıl geçerlidir; alan eğitimi sertifikası süresizdir.
  • Özel güvenlik görevlisi beş yılda bir yenileme eğitimi almak zorundadır.

Tazminat (md. 15)

Görevi sırasında veya görevinden dolayı yaralanan, engelli hâle gelen veya ölen özel güvenlik görevlisine ya da yakınlarına, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesine göre tazminat ödenir.

Özet

  • Şartlar: TC vatandaşı, öğrenim (silahsız 8 yıl / silahlı lise), 18 yaş (silahlı için uygulamada 21), adli sicil, sağlık, temel eğitim, olumlu güvenlik soruşturması.
  • Adli sicil: kasten suçtan 1 yıl+ hapis engeldir; sayılan suçlarda af veya HAGB fark etmez; belirli suçlarda devam eden kovuşturma engeldir.
  • Göreve başlama ve ayrılma 15 gün içinde valiliğe bildirilir.
  • Kimlik kartı valilikçe verilir, 5 yıl geçerlidir, yakada görünür takılır.
  • Temel eğitim: silahlı 120, silahsız 100 saat. Yenileme: 60 saat (silahsız 50), 5 yılda bir.
  • Sivil kıyafet izni: il özel güvenlik komisyonu.
Konuyu bitirdin mi? İşaretle; ilerlemen kaydedilsin.